Hãy hình dung website bán hàng bị lỗi sau lần cập nhật cuối tuần. Kỹ thuật mở thư mục sao lưu và thấy một tệp từ ba tháng trước, hoặc một tệp không mở được. Sao lưu website đúng cách nghĩa là có bản sao đủ mới, đủ đầy và đã từng được khôi phục thử.
Tóm tắt nhanh
- Tối thiểu 3 bản, 2 nơi lưu, 1 bản nằm ngoài hosting. Chỉ lưu trên chính hosting đang chạy thì hosting sự cố là mất cả hai.
- Tần suất sao lưu phụ thuộc một câu hỏi: mất tối đa bao nhiêu giờ dữ liệu thì chấp nhận được?
- Bản sao lưu chưa từng khôi phục thử thì chưa chắc dùng được, nên chưa tính là bản lưu.
Ba nguyên tắc tối thiểu
Quy tắc phổ biến trong ngành, thường gọi là 3-2-1:
- Ít nhất 3 bản dữ liệu: bản đang chạy, cộng hai bản sao.
- Ít nhất 2 loại nơi lưu khác nhau, ví dụ hosting và máy tính của công ty, hoặc hosting và một kho lưu trữ đám mây.
- Ít nhất 1 bản nằm ngoài hosting.
Nguyên tắc thứ ba hay bị bỏ qua nhất, và là nguyên tắc cứu được nhiều nhất. Khi hosting hết hạn, bị khoá, bị tấn công hoặc hỏng ổ đĩa, bản sao nằm cùng chỗ cũng biến mất. Doanh nghiệp mất cùng lúc website, đơn hàng và chính bản dự phòng; thời gian phục hồi từ con số không tính bằng ngày hoặc tuần, không phải vài giờ.
Một bản sao lưu đầy đủ gồm những gì?
Nhiều người sao lưu "website" nhưng chỉ lưu một phần. Một bản đầy đủ gồm:
| Thành phần | Chứa gì | Nếu thiếu thì sao |
|---|---|---|
| Mã nguồn | Giao diện, tính năng, thư viện | Website không chạy lại được |
| Cơ sở dữ liệu | Bài viết, đơn hàng, tài khoản khách, cài đặt | Website chạy nhưng trống, mất đơn hàng |
| Tệp tải lên | Ảnh sản phẩm, tài liệu, video | Website chạy nhưng vỡ ảnh. Đây là phần lớn nhất và hay bị quên nhất |
| Tệp cấu hình | Thông tin kết nối cơ sở dữ liệu, khoá, .htaccess |
Phải dựng lại cấu hình từ đầu |
| Bản ghi DNS | Chỉ đường cho website và email | Mất email, tốn thời gian dựng lại. Phần này nằm ngoài hosting nên phải chụp riêng |
Chứng chỉ SSL và dữ liệu email (nếu dùng email theo tên miền) cũng nên có kế hoạch sao lưu riêng. Xem dịch vụ quản trị website nếu anh/chị muốn có người lo trọn gói.
Bao lâu sao lưu một lần?
Câu hỏi đúng không phải "bao lâu một lần là chuẩn" mà là: nếu sự cố xảy ra ngay trước lần sao lưu tiếp theo, doanh nghiệp chấp nhận mất bao nhiêu dữ liệu?
| Loại website | Dữ liệu thay đổi | Gợi ý tần suất |
|---|---|---|
| Giới thiệu công ty, ít cập nhật | Ít, chủ yếu khi sửa nội dung | Hằng tuần, và luôn sao lưu trước mỗi lần sửa lớn |
| Tin tức, blog | Bài mới thường xuyên | Hằng ngày |
| Bán hàng, đặt lịch, có tài khoản khách | Đơn hàng phát sinh liên tục | Hằng ngày với toàn bộ, cơ sở dữ liệu thường xuyên hơn |
Đây là gợi ý để hình dung, không phải con số bắt buộc. Một website bán hàng nhận đơn cả ngày mà chỉ sao lưu mỗi tuần nghĩa là có thể mất đến cả tuần đơn hàng.
Giữ bao lâu cũng quan trọng. Mã độc hoặc lỗi đôi khi nằm im nhiều ngày mới lộ ra. Nếu chỉ giữ bản của đêm qua thì bản đó đã chứa luôn lỗi. Nên giữ nhiều thế hệ bản sao, ví dụ các bản hằng ngày của vài tuần gần nhất và một số bản cũ hơn.
Bản sao lưu ngoài hosting nên để ở đâu?
Bản nằm ngoài hosting chỉ có ích nếu an toàn và tìm lại được khi cần:
- Máy tính hoặc ổ cứng của công ty, do một người cụ thể chịu trách nhiệm, không phải ổ cứng cá nhân của nhân viên.
- Kho lưu trữ đám mây có mật khẩu mạnh và bật xác thực hai lớp.
- Ổ cứng rời cất ở nơi khác nếu website có dữ liệu quan trọng và ít thay đổi.
Hai lưu ý: bản sao lưu chứa dữ liệu khách hàng nên được bảo vệ như chính website; và ít nhất hai người trong công ty biết bản sao nằm ở đâu và truy cập thế nào, để không phụ thuộc một người duy nhất.
Vì sao bản lưu chưa khôi phục thử thì chưa tính là bản lưu?
Bản sao lưu chỉ có giá trị vào lúc khôi phục. Những thứ chỉ lộ ra lúc đó:
- Tệp sao lưu bị hỏng hoặc cắt dở vì hết dung lượng.
- Thiếu cơ sở dữ liệu hoặc thiếu thư mục ảnh, đúng phần quan trọng nhất.
- Phiên bản ngôn ngữ lập trình trên máy chủ mới không khớp với website.
- Không ai nhớ mật khẩu hoặc cách khôi phục, đúng lúc đang hoảng.
Cách thử đơn giản: khôi phục bản sao lưu vào một thư mục hoặc tên miền tạm, mở website lên và đi qua danh sách: trang chủ, đăng nhập quản trị, bài mới nhất, ảnh, form liên hệ, và một đơn hàng thử nếu có bán hàng. Ghi lại thời gian từ lúc bắt đầu đến lúc xong. Con số đó cho biết thật sự mất bao lâu để website sống lại.
Nên thử theo định kỳ, ví dụ mỗi quý, và sau mỗi lần thay đổi lớn. Cách khôi phục từng bước có ở bài Khôi phục website từ bản sao lưu.
DSIC làm thế nào?
Hiện DSIC sao lưu hằng tuần vào cuối tuần, sao lưu toàn bộ VPS và lưu trên hệ thống của nhà cung cấp. DSIC cũng sao lưu thủ công theo yêu cầu của khách, và chỉ khôi phục khi có sự cố, không khôi phục thử định kỳ.
Từ đó có hai việc anh/chị nên làm: yêu cầu sao lưu thủ công trước mỗi lần sửa lớn, và với website bán hàng hoặc có dữ liệu thay đổi hằng ngày, giữ thêm một bản của riêng mình vì sao lưu hằng tuần chưa đủ dày. Khôi phục thử nên làm trên một bản sao riêng trước khi có sự cố.
Với website quan trọng, anh/chị nên coi bản sao lưu của hosting là một lớp, không phải toàn bộ. Dịch vụ quản trị website của DSIC phù hợp khi anh/chị muốn có người lo sao lưu, khôi phục thử và canh các ngày hết hạn thay mình.
Câu hỏi thường gặp
Hosting đã có sao lưu tự động thì có cần làm thêm không?
Nên làm thêm một bản nằm ngoài hosting. Bản của hosting nằm cùng nơi với website nên chia chung số phận khi hosting có sự cố.
Sao lưu có làm website chậm không?
Có thể chậm nhẹ trong lúc chạy, nên thường đặt vào giờ ít khách. DSIC chạy sao lưu vào cuối tuần.
Tôi chỉ có website giới thiệu, có cần sao lưu thường xuyên không?
Không cần dày như website bán hàng, nhưng vẫn cần ít nhất một bản đầy đủ nằm ngoài hosting và một bản trước mỗi lần sửa lớn.
Phản hồi giúp DSIC chọn chủ đề viết tiếp.